تبلیغات
مطلب - نامگذاری ترکیبات شیمیایی
 
مطلب
                                                        
درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : مرتضی عامری

نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
جمعه 13 اردیبهشت 1392 :: نویسنده : مرتضی عامری

۱- روش نامگذاری و فرمول نویسی ترکیبات دوتایی:

ترکیبات دوتایی ترکیباتی هستند که از دو نوع عنصر تشکیل شده اند، هرچند كه ممكن است تعداد اتمهای آن زیاد باشد. مانند:  H2O, SO3, N2O3 و ..... این تركیبات به سه گروه زیر تقسیم می شوند:

الف) تركیبات دوتایی فلز با نافلز

ب) تركیبات دوتایی نافلز با نافلز

ج) تركیب های دوتایی هیدروژن و نافلز كه در واقع یك نوع تركیب دوتایی نافلز با نافلز است.

 

الف) تركیبات دوتایی فلز - نافلز:

 - فرمول نویسی:

- برای نوشتن فرمول شیمیایی این تركیبات باید به روش زیر عمل نماییم:

۱- نماد شیمیایی فلز را سمت چپ و نماد شیمیایی غیرفلز را سمت راست می نویسیم. درست مانند جایگاه آنها در جدول تناوبی.

۲- ظرفیت فلز را اندیس غیرفلز و ظرفیت غیرفلز را اندیس فلز قرار می دهیم.

۳- در صورت امكان اندیسها را ساده می كنیم.

مثال: می خواهیم فرمول تركیب اكسی‍ژن با آلومینیم را بنویسیم:

۱- نماد شیمیایی فلز یعنی نماد آلومینیم (Al) را سمت چپ و نماد شیمیایی غیر فلز یعنی اكسیژن (O) را سمت راست می نویسیم.

Al O

۲- ظرفیت فلز آلومینیم ۳ است كه به عنوان اندیس غیرفلز قرار می دهیم(Al O3). ظرفیت غیر فلز یعنی اکسیژن برابر ۲ است که به عنوان اندیس برای فلز قرار می دهیم. یعنی:

Al2O3

  3- 2 با ۳ ساده نمی شود. بنابراین فرمول ما بدون تغییر می ماند.

Al2O3

 - نامگذاری:

 برای نامگذاری این تركیبات به روش زیر عمل می كنیم:

۱- ابتدا نام فلز را می نویسیم.

۲- اگر فلز ما چند ظرفیتی بود ظرفیتی را كه در تركیب ما دارد، به صورت اعداد یونانی در پرانتز نمایش می دهیم. اعداد یونانی به شكل زیر هستند:

1- I                                       6-VI

2- II                                      7- VII

3-III                                      8- VIII

4- IV                                      9- IX

5- V                                       10- X

۳- نام غیرفلز را نوشته و پسوند " ید" را به انتهای آن می افزاییم. در بعضی از غیرفلزها با افزودن پسوند "ید" نام غیرفلز مقداری تغییر می یابد. به عنوان مثال:

اكسیژن ------ اكسید                           نیتروژن ------ نیترید

گوگرد (سولفور) -------سولفید              فسفر --------  فسفید

هیدروژن ------- هیدرید                      

اگر توجه نمایید فرمول شیمیایی تركیب را از چپ به راست خواندیم، یعنی همانطور كه نوشته بودیم. ابتدا فلز و سپس غیرفلز. در حالت كلی از الگوی زیر پیروی می نماییم:

" نام فلز + (ظرفیت فلزهای چند ظرفیتی با اعداد یونانی) + نام غیرفلز + ید"

مثال:  نام تركیب زیر را بنویسید. 

Al2O3

۱- نام فلز را می نویسیم: " آلومینیم"

۲- فلز ما چند ظرفیتی نیست بنابراین نیاز به نوشتن ظرفیت ندارد.

۳- نام غیرفلز را می نویسیم. " آلومینیم اكسیژن"

۴- پسوند " ید" را افزوده و در صورت نیاز نام غیرفلز را تغییر می دهیم.

آلومینیم اكسید

 

ب) تركیبات دوتایی نافلز - نافلز:

 - فرمول نویسی:

برای نوشتن فرمول این تركیبات شما باید تشخیص بدهید كه خاصیت فلزی كدام غیرفلز بیشتر است، سپس این غیرفلز را فلز فرض كرده و فرمول نویسی را تقریباً مانند فرمول نویسی تركیبات فلز - نافلز انجام می دهیم. برای تشخیص اینكه كدام یك از غیرفلزهای ما ضعیف تر است از سری زیر می توان استفاده نمود:

Si - B - P- H- C - S - I - Br - N - Cl - O -F

در سری فوق عناصری كه سمت چپ قرار دارند غیرفلزهای ضعیف تری هستند و هرچه از چپ به راست پیش می رویم غیرفلزها قویتر می شوند.

در صورتیكه نمی توانید سری فوق را به خاطر بسپارید از اصول هشتگانه ابتدای مقاله پیروی نمایید.

برای فرمول نویسی تركیبات نافلز - نافلز به ترتیب زیر عمل می كنیم:

۱- با توجه به توضیحات بالا نافلز ضعیف تر را شناسایی می كنیم.

۲- نماد شیمیایی نافلز ضعیف تر را سمت چپ و نماد شیمیایی نافلز قوییتر را سمت راست می نویسیم.

۳- ظرفیت غیرفلز سمت چپ را اندیس غیرفلز سمت راست قرار داده و ظرفیت غیرفلز سمت راست را اندیس غیرفلز سمت چپ قرار می دهیم.

۴- در صورت امكان اندیس ها را ساده می كنیم.

توجه نمایید غیرفلز سمت راست یا قویتر با كمترین ظرفیت خود در تركیب شركت می نماید.

مثال: می خواهیم فرمول تركیبات بدست آمده از فسفر و كلر را بدست آوریم.

۱- فسفر نسبت به كلرغیرفلز ضعیف تری است.

۲- نماد شیمیایی فسفر را سمت چپ و كلر را سمت راست می نویسیم.

PCl

3- كلر از كمترین ظرفیت خود یعنی ۱ استفاده می نماید ولی فسفر دارای دو ظرفیت ۳ و ۵ است بنابراین دو تركیب خواهیم داشت.

PCl3

PCl5

4- اندیس ها ساده تر نمی شوند.

 

- نامگذاری:

برای نامگذاری این ترکیبات از الگوی زیر استفاده می نماییم:

" تعداد اتمهای عنصر سمت چپ با لفظ یونانی + نام عنصر + تعداد اتمهای عنصر سمت راست با لفظ یونانی + نام عنصر سمت راست + ید"

اگر تعداد عنصر سمت راست یک باش از ذکر تعداد خودداری می نماییم. لفظ های یونانی برای اعداد مختلف عبارتند از:

۱ مونو    ۲ دی   ۳ تری   ۴ تترا    ۵ پنتا    ۶ هگزا   ۷ هپتا   ۸ اکتا   ۹ نونا   ۱۰ دکا

گاهی اوقات تعداد اتمهای سمت چپ را ذکر نمی کنند.

مثال:

فسفر تری کلرید PCl3                           فسفر پنتا كلرید PCl5

دی فسفر پنتا اكسید  P2O5                          دی بور تریوكسید B2O3

سیلیسیم دیوكسید  SiO2                       كربن مونوكسید   CO

گاهی اوقات این تركیبات را مانند تركیبات دوتایی فلزهای چند ظرفیتی با نافلزها نامگذاری می نمایند، این روش غلط نیست ولی روش فوق بهتر است، به مثال های زیر توجه كنید:

ید(III) فلوئورید IF3            ید(V) فلوئورید IF5              نیتروژن(III) اكسید N2O3

اما مثال های زیر به هیچ وجه درست نیستند:

ید(III) تری فلوئورید IF3                       دی نیتروژن(III) اكسید N2O3

 

ج) تركیبات دوتایی هیدروژن - نافلز:

 - فرمول نویسی:

برای نوشتن فرمول این تركیبات باید به سری زیر توجه نماییم:

Si - B - P- H- C - S - I - Br - N - Cl - O -F

نماد عناصری كه سمت چپ هیدروژن قرار دارند در سمت چپ نماد هیدروژن نوشته می شود و نماد عناصری كه در سمت راست قرار دارند در سمت راست نماد هیدروژن نوشته می شود، البته استثناهایی مانند:

NH3 , CH4

نیز وجود دارند. كه با اینكه از لحاظ غیرفلزی بودن قویتر از هیدروژن هستند، ولی نمادها در سمت چپ هیدروژن قرار می گیرد.

- نامگذاری:

برای نامگذاری این تركیبات ابتدا نام هیدروژن را نوشته و سپس نام غیرفلز را پسون " ید " ذكر می نماییم. مانند:

هیدروژن یدید HI        هیدروژن برمید HBr    هیدروژن سولفید H2S

اگر نماد شیمیایی عنصر سمت چپ نماد شیمیایی هیدروژن قرار بگیرد از روش نامگذاری غیرفلز غیرفلز استفاده می نماییم.

مثال:

 كربن تترا هیدرید CH4                         نیتروژن تری هیدرید  NH3

برخی از تركیبات هیدروژن با نافلزها دارای نام های قدیمی هستند كه اغلب از این نامها استفاده می شود:

تركیب                            نام علمی                         نام قدیمی

H2O                           هیدروژن اكسید                      آب

NH3                         نیتروژن تری اكسید                   آمونیاك

CH4                              كربن تترا هیدرید                       متان

SiH4                           سیلیسیم تترا هیدرید                    سیلان

بیشتر تركیبات دوتایی هیدروژن با نافلزات وقتی در آب حل می شوند، محلول اسیدی به وجود می آورند از این رو برای نامگذاری این تركیب ها كه اسیدهای بدون اكسیژن یا اسیدهای دوتایی نامیده می شوند، روش خاصی بكار می رود. تركیباتی كه در آنها نماد شیمیایی هیدروژن سمت راست نوشته می شود خاصیت اسیدی نداشته و بنابراین از این قاعده مستثناء هستند.

برای نامگذاری اسیدهای دوتایی از الگوی زیر باید پیروی نمود:

" هیدرو + نام نافلز + یک + اسید"

مثال:

HF هیدروفلئوریک اسید                               HI هیدرویدیک اسید

H2S هیدرو سولفوریک اسید                         HBr هیدروبرمیک اسید 

HCl اگر دارای حالت گازی باشد هیدروژن كلرید نامیده شده و اگر دارای حالت مایع باشد یا محلول آبی داشته باشد آنرا هیدروكلریك اسید می نامیم.






نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :




 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر